Depresja – najgorsza choroba świata? Biologiczne, psychologiczne i kulturowe oblicza cierpienia

Na świecie istnieje nieskończona liczba chorób, zaczynając od zwykłej grypy, poprzez choroby genetyczne i pasożytnicze, a kończąc na nowotworach. Jednak w kontekście ludzkiego cierpienia tylko nieliczne z nich mogą równać się z depresją. Amerykański neurobiolog oraz profesor Uniwersytetu Stanforda, Robert Sapolsky, stawia kontrowersyjną tezę, iż depresja jest najgorszą chorobą, jakiej może doświadczyć człowiek. Z perspektywy biologicznej depresja to choroba, która pojawia się na skutek zaburzeń w wydzielaniu serotoniny oraz komplikacji genetycznych. Jej symptomy obejmują m.in. zaburzenia snu, spadek energii czy apetytu oraz anhedonię, czyli niezdolność do odczuwania szczęścia. To właśnie ta pustka emocjonalna sprawia, iż depresja bywa chorobą śmiertelną – ryzyko popełnienia samobójstwa w ciągu życia u osób z nieleczoną, ciężką depresją wynosi niemal 20%. Obecnie niemal 5,7% dorosłych cierpi z powodu depresji. Przyczyn depresji jest wiele. Aaron Beck, ojciec terapii poznawczej, wskazuje, że negatywne schematy myślenia o sobie („do niczego się nie nadaję”), świecie („świat mnie nienawidzi”) oraz przyszłości („nigdy nic mi się nie uda, więc po co się starać?”) mogą dawać początek chorobie. Dodatkowo czynniki społeczne, takie jak stresujące środowisko, mogą odgrywać znaczącą rolę w jej rozwoju. Depresja nie występuje w izolacji – staje się częścią życia jednostki, wpływając na nią i jednocześnie podlegając wpływom kontekstów społecznych. Depresja może być różnie rozumiana w różnych kulturach, a pacjenci mogą doświadczać odmiennych symptomów. Na przykład osoby z Chin cierpiące na depresję często zgłaszają bóle pleców. Normy i wartości danej kultury wpływają na to, jak ludzie rozumieją i tłumaczą choroby psychiczne, w tym depresję. Kultura kształtuje sposób, w jaki postrzegamy przyczyny depresji, jak o niej mówimy i jak reagujemy na osoby, które na nią cierpią. Depresja nie ogranicza się do objawów psychicznych – jej skutki są również fizyczne. Zmiany w neuroprzekaźnikach, takich jak serotonina, dopamina czy noradrenalina, prowadzą do osłabienia układu nagrody w mózgu oraz zmniejszenia objętości hipokampa, który odpowiada za emocje. Depresja to prawdziwa choroba – nie jest wymysłem ani oznaką lenistwa i nie jest mniej realna niż cukrzyca czy rak. Niestety, wciąż pozostaje tematem tabu. Ludzie często postrzegają ją jako przesadę, marudzenie lub coś, o czym lepiej nie mówić. Rozumienie depresji jako choroby biologicznej, psychologicznej i kulturowej jest kluczem do wsparcia osób cierpiących i przełamywania tego tabu.

Chand, S.P., Kuckel, D.P. and Huecker, M.R. (2023). Cognitive behavior therapy (CBT). [online] National Library of Medicine. Available at: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK470241/.

World Health Organization (2025). Depressive disorder (depression). [online] World Health Organization. Available at: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/depression.

https://youtu.be/NOAgplgTxfc?si=UMVvxMegjY6ghSTl

https://www.youtube.com/watch?v=fzUXcBTQXKM&t=1139s

MONIKA MARIA KRUSZONA

Twoje emocje,

nasza uwaga.

© 2026 MONOIA